Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ZBAWIENIE. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ZBAWIENIE. Pokaż wszystkie posty

13 stycznia 2017

Dlaczego Jezus Chrystus jest Królem?


Króluj nam Chryste!
- zawsze i wszędzie.

Objawienie (gr. Epifania) Pana naszego Jezusa Chrystusa jest jednym z najstarszych świąt chrześcijańskich, sięgającym pierwszych wieków (wcześniejszym niż Boże Narodzenie). Święto to obejmowało swym zakresem tematycznym trzy wydarzenia: pokłon trzech króli, chrzest w Jordanie i cud w Kanie Galilejskiej. We wszystkich trzech Chrystus objawił swoją chwałę ludziom. Ślad tego zachowuje tradycyjna antyfona do Pieśni Zachariasza i Maryi (potrójny cud święcimy w dniu dzisiejszym...) oraz hymn nieszporów. W ciągu wieków jednak na Zachodzie uroczystość ta stała się świętem Trzech Króli, na Wschodzie zaś Jordanu.

W XX wieku dopiero zachodnia liturgia "przypomniała sobie" o wadze Chrztu Pańskiego i zakończenie oktawy Objawienia, 13 stycznia, nazwano w 1962 roku wspomnieniem tego wydarzenia, jak pozostaje w tradycyjnym kalendarzu, a w nowym kalendarzu z 1970 roku ustanowiono je na niedzielę po Epifanii ze stosownymi modlitwami. Cud na Godach w Kanie wspomina się natomiast tradycyjnie w następną niedzielę, czyli drugą po Objawieniu. To podczas swego Chrztu Pan Jezus został przez Ojca objawiony jako Syn umiłowany.

W pierwszą niedzielę po uroczystości Objawienia Pańskiego z kolei, w tradycyjnej rzymskiej liturgii, nim Benedykt XV sto lat temu naznaczył na ten dzień uroczystość Świętej Rodziny (w nowym kalendarzu jest to właśnie Niedziela Chrztu Pańskiego), antyfona na wejście we Mszy św. zawierała słowa nawiązujące do Iz 6, 1; Dn 7, 14; Ap 4, 5 i 5, 11:
Na wyniosłym tronie widziałem siedzącego Męża, któremu hołd składa rzesza aniołów, śpiewając jednogłośnie: Oto Ten, którego panowanie jest wieczne.


Introit ten nadaje perspektywę wieczną wydarzeniu, które świętujemy 6 stycznia,  gdy Jezus Chrystus Syn Boży dał się rozpoznać jako Bóg, Mesjasz i Król królów trzem królom-mędrcom, symbolicznie reprezentującym narody trzech części ludzkości wywodzącej się od Noego: białych, bądź Europejczyków, czyli potomków Sema, żółtych, bądź Azjatów, czyli potomków Jafeta i czarnych, bądź Afrykanów, czyli potomków Chama.

W artykule Jezus Chrystus Król Polski naszkicowałem biblijne tło królowania Chrystusa nad narodami w kontekście Intronizacji, królowania objawionego właśnie królom-mędrcom w Betlejem. Jego Matka, Najświętsza Maryja Panna, otrzymała to objawienie oczywiście jako pierwsza, gdy Archanioł Gabriel zapewnił Ją (Łk 1, 32-33):
Pan Bóg da Mu tron Jego praojca Dawida i będzie panował nad domem Jakuba na wieki, a Jego panowaniu nie będzie końca.
To wieczne królowanie przychodzącego Pana Jezusa Syna Maryi nad Izraelem i wszystkimi narodami zostało zapowiedziane już kilkaset lat wcześniej przez proroka Daniela (Dn 7, 13-14):
Patrzałem w nocnych widzeniach: a oto na obłokach nieba przybywa jakby Syn Człowieczy. Podchodzi do Przedwiecznego i wprowadzają Go przed Niego. Powierzono Mu panowanie, chwałę i władzę królewską, a służyły Mu wszystkie narody, ludy i języki. Panowanie Jego jest wiecznym panowaniem, które nie przeminie, a Jego królestwo nie ulegnie zagładzie.
W proroctwie Daniela istotne jest, iż panowanie, chwałę i władzę królewską otrzymuje jakby Syn Człowieczy z rąk Przedwiecznego zasiadającego na tronie (zob. Dn 7, 9). Wskazuje to, iż Jezus Chrystus Syn Boży jest Królem i Panem z podwójnego tytułu i w dwojakiej naturze: jako Bóg i jako Człowiek.

Królowanie Pana Boga nad wszechświatem (czyli wszystkim, całym stworzeniem) jest oczywiste i potwierdzone w Biblii w zasadzie na każdej stronie. Jest zatem (a przynajmniej powinno być) również oczywiste dla każdego chrześcijanina, iż Jezus Chrystus, jako Wcielony Bóg i druga Osoba Trójcy Świętej jest Królem w tym samym sensie i w tym panowaniu Bożym w pełni partycypuje.

Problem jednak w tym, że we Wcieleniu Syn Boży (Bóg - druga Osoba Trójcy), istniejąc w postaci Bożej, ogołocił samego siebie, stawszy się podobnym do ludzi (por. Flp 2, 6-8), to znaczy na ziemi nie korzystał z atrybutów swej Boskości, a wszystko co czynił, dokonywał jako Człowiek. Jeżeli czynił cuda, to mocą Ducha Świętego, dlatego chrześcijanie mogą czynić takie same dzieła co On, a nawet większe (zob. J 14, 12). Wszystko, co dokonał dla nas Jezus Chrystus jako Pierworodny, czyli pierwszy w porządku łaski, ale też jako pierwszy czyniący to Człowiek, jest udziałem wierzących w Niego, czyli złączonych z Nim. Jeżeli On zmartwychwstał, to i my zmartwychwstaniemy mocą mieszkającego w nas Ducha (zob. Rz 6, 5 i 8, 11).

I tu właśnie pojawia się zasadnicza kwestia: Czy Jezus Chrystus Człowiek jest Królem w dosłownym sensie? Czy przyszedł na świat po to aby królować? Czy tylko po to, aby zbawić ludzi od grzechu: umrzeć na Krzyżu, zmartwychwstać i wstąpić do nieba, aby tam czekać na koniec świata, gdy powróci?

W chrześcijaństwie przez wieki były i są dwie odpowiedzi na te pytania. Precyzyjnie przedstawiam je w tekście, który dobrze byłby najpierw przeczytać, aby szerzej rozumieć meritum sporu:
"Po co dokonało się Boże Narodzenie?"

Ci, którzy upatrują w przyjściu Syna Bożego tylko jego uniżenie, przybranie postaci Sługi, aby zadośćuczynić za grzech ludzi, nie zauważają biblijnych stwierdzeń o Jego panowaniu, lub interpretują je przez pryzmat tego założenia. Współczesne opory eklezjalne m. in. przed Intronizacją mają swoje głębsze korzenie właśnie w tym poglądzie, a nie tylko w postawie "otwarcia się na świat" lat 60. XX wieku. Jeżeli jedyną misją Chrystusa było złożenie Ofiary z siebie, to Jego słowa: Królestwo moje nie jest z tego świata. traktują jako ograniczenie go do sfery religijnej. O tym, że te słowa tego nie oznaczają pisałem właśnie w tekście Jezus Chrystus Król Polski.

Nim rozpowszechnił się na Zachodzie pogląd, że "gdyby człowiek nie zgrzeszył, Syn Boży by nie przyszedł", Ojcowie Kościoła, począwszy od św. Ireneusza z Lyonu (II wiek), ucznia św. Polikarpa, który był uczniem św. Jana Apostoła, głosili tezę, iż "Bóg stał się Człowiekiem, aby człowiek mógł stać się bogiem", bądź "stawać się Bogiem". Zdanie to dosłownie przypisywane jest kilku Ojcom, a w późniejszych wiekach zaczęło być krytykowane, jako zbyt daleko idące, czy też zbyt dosadnie sformułowane. Wyraża ono jednak przede wszystkim najważniejsze założenie: Syn Boży po to stał się Człowiekiem, aby jako jedyny Pośrednik połączył ludzi z Bogiem (zob. 1 Tm 2, 5), abyśmy się stali uczestnikami Boskiej natury (2 P 1, 4).

Już sam Pan Jezus bronił przed faryzeuszami swego tytułu Syna Bożego, powołując na słowa Pisma, które nazywa bogami ludzi (zob. J 10, 34-35), ale nie tylko o to chodzi i o wieloznaczność w hebrajskim słowa bóg (AL, el). Zdanie Ojców jest prawdziwe dosłownie i z dużych liter właśnie w Panu Jezusie. Bóg stał się Człowiekiem, aby Człowiek - Chrystus Jezus stał się Bogiem. Człowiek (ogólnie) jest Bogiem w jednej konkretnej hipostazie (osobie) Jezusa z Nazaretu. Wszyscy inni ludzie mają udział w Boskości o ile są złączeni z Nim i poprzez Niego.

Tutaj dochodzimy do sedna kluczowej kwestii: Po co dokonało się Boże Narodzenie? Dotychczasowa refleksja teologiczna na ten temat przez wieki skupiała się na pytaniu, co Bóg przez Wcielenie zrobił dla nas. Czas najwyższy poznać, co Bóg przez Wcielenie zrobił dla swego Syna?

Pismo Święte (Kol 1, 16-18) wyraźnie stwierdza o Chrystusie Panu:
Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone. On jest przed wszystkim i wszystko w Nim ma istnienie. I On jest Głową Ciała - Kościoła. On jest Początkiem, Pierworodnym z pośród umarłych, aby sam zyskał pierwszeństwo we wszystkim.
Bóg Ojciec w wieczności postanowił, aby swego Syna obdarzyć nie tylko nieskończoną Miłością jaką jest Duch Święty, ale dodatkowo Go ubogacić stworzonym dla Niego światem materialnym, z ludźmi na czele, aby Ten, przez przyjęcie do swej Osoby Człowieczeństwa, czyli po prostu stając się równocześnie Człowiekiem, był tego świata Głową. To jest pierwszy plan Boga. On stworzył świat właśnie po to, aby Syn Boży był jego Panem i Królem:
Ogłoszę postanowienie Pana:
Powiedział do mnie:
Tyś Synem moim, ja Ciebie dziś zrodziłem.
Żądaj ode mnie, a dam Ci narody w dziedzictwo
I w posiadanie Twoje krańce ziemi (Ps 2, 7-8).

Przez Wcielenie przyszedł do swojej własności, do przeznaczonych, aby byli Jego braćmi, ale swoi Go nie przyjęli (J 1, 11; Rz 8, 29) z powodu grzechu. Dlatego Syn Człowieczy musiał wiele wycierpieć, być odrzuconym, ukrzyżowanym i zmartwychwstać (Mk 8, 31). Ale gdy tego dokonał, zasiadł po prawicy Majestatu na wysokościach (Hbr 1, 3). Bóg Go nad wszystko wywyższył i darował Mu imię ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich i podziemnych. I aby wszelki język wyznał, że Jezus Chrystus jest Panem ku chwale Boga Ojca (Flp 2, 9-11). I dana Mu jest wszelka władza w niebie i na ziemi (Mt 28, 18). A nie jest to jakaś władza ogólna, jedynie zwierzchnia, źródłowa (gr. arche), ale w tym ostatnim wersecie Jezus Chrystus mówi o konkretnej, bezpośredniej władzy wykonawczej (gr. exousia).

Władzę tę Jezus Chrystus dzierży zatem z dwojakiego tytułu: dlatego, że na to się narodził i na to przyszedł na świat (J 18, 37) i dlatego, że nabył Bogu Krwią swoją ludzi z każdego pokolenia, języka, ludu i narodu (Ap 5, 9). Jedno łączy się z drugim: On był wprawdzie przewidziany przed stworzeniem świata, dopiero jednak w ostatnich czasach objawił się ze względu na was [ludzi] (1 P 1, 20). Co więcej: uczynił ich Bogu naszemu królestwem i kapłanami, a będą królować na ziemi (Ap 5, 10). O tym jak królowanie Chrystusa Pana realizuje się i ma się realizować na ziemi, poprzez Jego Ciało, napiszę w osobnym artykule.

09 stycznia 2017

Jezus Chrystus Król Polski


Króluj nam Chryste!
- zawsze i wszędzie.

6 stycznia obchodzimy co roku uroczystość Objawienia Pańskiego, zwaną popularnie świętem Trzech Króli, ponieważ Pan Jezus został rozpoznany przez przedstawicieli narodów świata (błędnie, acz uparcie nazywanych w polskich przekładach "poganami"), jako Bóg, Król i Mesjasz. Złożyli oni Mu hołd oraz dary: kadzidło jako Bogu, złoto jako Królowi i mirrę jako Mesjaszowi, który miał wiele wycierpieć, być zabitym i zmartwychwstać. Nazwano ich mędrcami, magami, jak w Ewangelii św. Mateusza 2, 1, bądź królami, jak w mesjańskim Psalmie 71 (72), 10-11. Zresztą jedno nie wyklucza drugiego, a w świetle Pisma właśnie uzupełnia się.


Oddadzą Mu pokłon wszyscy królowie, wszystkie narody będą Mu służyły

W Psalmie tym (w. 1. 5. 10-11) król Salomon modli się:
O Boże przekaż Twój sąd królowi i twoją sprawiedliwość synowi królewskiemu.
I będzie trwał długo jak słońce, jak księżyc przez wszystkie pokolenia.
I panować będzie od morza do morza, od Rzeki aż po krańce ziemi.
Królowie Tarszisz i wysp przyniosą dary, królowie Szeby i Saby złożą daninę.
I oddadzą mu pokłon wszyscy królowie, wszystkie narody będą mu służyły.
Prorok Izajasz (Iz 60, 6) natomiast uzupełnia, wołając do Jerozolimy:
Zaleje cię mnogość wielbłądów -
dromadery z Madianu i z Efy.
Wszyscy oni przybędą ze Saby,
zaofiarują złoto i kadzidło,
nucąc radośnie hymny na cześć Pana.
Wieczne panowanie Chrystusa (Pomazańca, czyli Mesjasza), którym będzie Syn Boży, jako Króla królów i narodów jest zapowiedziane w innych licznych miejscach Starego Testamentu, jak na przykład w Psalmie 2, nazwanym w Biblii Tysiąclecia Psalmem intronizacyjnym:
Dlaczego narody się buntują, czemu ludy knują daremne zamysły?
Królowie ziemi powstają i władcy spiskują wraz z nimi
przeciw Panu i przeciw Jego Pomazańcowi:
Stargajmy Ich więzy i odrzućmy od siebie Ich pęta!

Śmieje się Ten, który mieszka w niebie, Pan się z nich naigrawa,
a wtedy mówi do nich w swoim gniewie i w swej zapalczywości ich trwoży:

Przecież Ja ustanowiłem sobie króla na Syjonie, świętej górze mojej.
Ogłoszę postanowienie Pana: Powiedział do mnie:

Tyś Synem moim, Ja Ciebie dziś zrodziłem.
Żądaj ode Mnie, a dam Ci narody w dziedzictwo i w posiadanie Twoje krańce ziemi.
Żelazną rózgą będziesz nimi rządzić i jak naczynie garncarza ich pokruszysz.

A teraz, królowie, zrozumcie, nauczcie się, sędziowie ziemi!
Służcie Panu z bojaźnią i Jego nogi ze drżeniem całujcie,
bo zapłonie gniewem i poginiecie w drodze, gdyż gniew Jego prędko wybucha.
Szczęśliwi wszyscy, co w Nim szukają ucieczki.
Już ten jeden Psalm wystarczy na biblijne uzasadnienie konieczności Intronizacji, czyli przyjęcia Chrystusa jako Króla w dosłownym sensie. Narody (a więc i Naród Polski) są dziedzictwem i posiadłością Syna Bożego - Pomazańca. Królowie i sędziowie na czele narodów mają upaść na twarz przed Nim i służyć Mu. Zuchwalcy i głupcy, którzy to odrzucają, narażają się na śmiech i gniew Boga.

Mógłbym tu przytoczyć jeszcze wiele podobnych tekstów, ale musiałbym przepisać chyba ćwierć Biblii, dlatego ograniczę się do kilku wersetów. Kto ma oczy do patrzenia niech sam czyta. Rację miał św. Hieronim, że "nieznajomość Pisma Świętego jest nieznajomością Chrystusa". Psalmy mesjańskie, słowa Proroków, same Ewangelie, Listy Apostolskie, wreszcie Apokalipsa, głoszą dosłowne królowanie Wcielonego Syna Bożego.
Oddadzą Mu pokłon wszystkie szczepy narodów,
bo władza królewska należy do Pana
i On panuje nad narodami. Ps 21 (22), 28-29

Bóg króluje nad narodami. Ps 46 (47), 9

Pan króluje, drżą narody. Ps 98 (99), 1

Chwalcie Pana wszystkie narody,
wysławiajcie Go wszystkie ludy. Ps 116 (117), 1 

Dana mi jest wszelka władza w niebie i na ziemi.
Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody. Mt 28, 18-19

Niewiasta porodziła Syna - Mężczyznę,
który będzie rządził wszystkimi narodami berłem żelaznym. Ap 12, 5, por. Ps 2, 9
Przedmiotem królowania Syna Bożego i Człowieczego są zatem wszystkie poszczególne narody, tak samo jak wszystkie poszczególne osoby, a nie tylko świat i ludzkość w ogólności, a tym bardziej nie tylko niebo. Jeżeli Chrystus jest w Biblii nazywany Królem każdego narodu, to oczywisty wniosek, że również Narodu Polskiego. Jeżeli Biblia podkreśla Jego królowanie nad każdym państwem narodowym, to jest On również Królem Polski. Jeżeli każdy naród i kraj ziemi, na czele z rządzącymi, ma poddać się pod Jego panowanie, to również Polska.

Przeciwnicy realnego królowania Pana naszego Jezusa Chrystusa przeciwstawiają tym licznym tekstom Pisma Świętego jedynie, wyrwane z kontekstu, Jego słowa do Piłata: Królestwo moje nie jest z tego świata. To w ich mniemaniu zamykało dyskusję: "Chrystus króluje w niebie, a na ziemi obowiązuje demokracja i pluralizm. Z pewnością nie jest i nie może On być nazwany Królem Polski".

Co prawda, pamiętny dzień 19 i 20 listopada 2016 roku przyniósł nam wreszcie długo oczekiwaną inaugurację Intronizacji. Zrealizowano bowiem kompromis intronizacyjny: biskupi zgodzili się na intronizację, pod warunkiem, że nie będzie użyte słowo "intronizacja" i zgodzili się na uznanie Chrystusa Królem Polski, pod warunkiem, że nie będzie użyte określenie "Chrystus Król Polski". Tak, czy owak, Jubileuszowy Akt przyjęcia Jezusa Chrystusa za Króla i Pana ma ogromną, nadprzyrodzoną wartość i stanowi fundament na którym można wreszcie budować Królestwo Boże w Polsce. Niemniej dopełnienie Aktu Intronizacji nastąpi dopiero wtedy, gdy expressis verbis ogłoszą to publicznie i oficjalnie (nie tylko jako uczestnicy) władze państwowe: Prezydent RP i Zgromadzenie Narodowe, a Jezus Chrystus zostanie przez rządzących nazwany Królem Polski.



Słowo Boże wyraźnie domaga się: to królowie i narody (a nie kapłani, bo w ich przypadku to oczywiste i przynależne do sfery kultu, a nie władzy) mają oddać Mu pokłon i służyć, uznać Jego królowanie. Co więcej, rządzący muszą mieć odwagę sprzeciwić się "uczonym" i faryzeuszom, tak jak uczynił to Poncjusz Piłat. Wbrew arcykapłanom, którzy nalegali: nie pisz: Król Żydowski!, on postawił na swoim i wyznał wiarę w to, że Chrystus Pan nie jest jakimś ogólnikowym Królem "nie z tego świata", ale Jego panowanie realizuje się konkretnie: w narodach. Namiestnik Judei ogłosił publicznie, że Jezus Nazarejski to Rex Judeorum. Miejmy nadzieję, iż doczekamy chwili, gdy Prezydent Polski nie będzie mniej odważny od Piłata i ogłosi publicznie: Jezus Chrystus Król Polski. A na ewentualne sprzeciwy odpowie: Com napisał, napisałem.

Przyjęcie Jezusa Chrystusa jako Króla musi się dokonać zarówno ze strony władzy, jak i narodu. Ogłoszenie przez Piłata, jako przedstawiciela władzy, w trzech językach, że Jezus jest Królem Żydów, zostało odrzucone przez większość przywódców i członków Narodu Żydowskiego. Niemniej jest znane na całym świecie i widnieje w skrócie na niezliczonych krucyfiksach, a w czasie, gdy wszystkie narody przyjdą do Chrystusa, dopełni się również u Żydów, jak zapewnia Rzymian św. Paweł (zob. Rz 11, 25-32). Akt Intronizacji to bowiem dopiero początek Intronizacji, a nie cała jej treść.
Intronizacja to nie tylko formuła zewnętrzna, ale ma się ona dokonać w każdej duszy. Sam akt ofiarowania Polski przez Intronizację Memu Sercu przyniesie zbawienne korzyści, bo przez to bardzo dużo dusz nawróci się szczerze do Pana Boga.
To słowa Pana Jezusa przekazane przez Rozalię Celakównę. Następnym etapem ma być prawdziwa, powszechna ewangelizacja Polaków. Doprowadzenie każdego człowieka do osobistego, głębszego, pełniejszego poznania Jezusa Chrystusa jako Zbawiciela, Pana i Króla. Masowy, coraz liczniejszy z roku na rok udział Polaków, w tym roku już w większości miast, w Orszakach Trzech Króli, jest znakiem i zewnętrznym wyrazem tego pragnienia. Pola już bieleją na żniwo, ale czy zaczną wreszcie pracować robotnicy?
Jeżeli Polska nie odrodzi się duchowo, nie porzuci swych grzechów, to zginie, bo czyni mi straszną zniewagę. Jedynie całkowite odrodzenie duchowe i oddanie się pod panowanie mego Serca może uratować od całkowitej zagłady nie tylko Polskę, ale i inne narody.
Trzeba wszystko uczynić, by Intronizacja była przeprowadzona. Jest to ostatni wysiłek Miłości Jezusowej na te czasy! Polska nie zginie, o ile przyjmie Chrystusa za Króla w całym tego słowa znaczeniu, jeżeli się podporządkuje pod prawo Boże, pod prawo Jego Miłości. Oświadczam ci to, moje dziecko, jeszcze raz, że tylko te Państwa nie zginą, które będą oddane Jezusowemu Sercu przez Intronizację, które uznają Go swym i Królem i Panem.
Poselstwa powyższe, przekazane przez Rozalię Celakównę, są powtórzeniem wołania, które słyszymy już w przytoczonym wcześniej Psalmie 2: "władcy i narody, uznajcie królowanie Chrystusa, albo zginiecie". To samo pisał Pius XII w encyklice Summi Pontifictus z 1939 roku:
Głównym złem, z powodu którego świat współczesny popadł w duchowe i moralne bankructwo oraz ruinę, jest niegodziwe i zaiste zbrodnicze usiłowanie, by pozbawić Chrystusa Jego Królewskiej władzy, a także nieprzyjęcie nadanego przez Chrystusa prawa prawdy oraz odrzucenie prawa miłości, które jako Boskie tchnienie jest życiodajną treścią i mocą Jego władania.
Ratunek i zbawienie dla współczesnego człowieka znajduje się tylko w czci dla Chrystusa jako Króla, w uznaniu uprawnień wynikających z władzy, jaką On sprawuje, oraz w doprowadzeniu do powrotu poszczególnych ludzi i całej ludzkiej społeczności do chrześcijańskiego prawa prawdy i miłości.

Na zakończenie spójrzmy, co sam Pan Jezus naprawdę powiedział o sobie do Piłata:
Tak, jestem Królem. Ja się na to narodziłem, i na to przyszedłem na świat, aby dać świadectwo prawdzie. Każdy kto jest z prawdy słucha Mego głosu.
Królestwo moje nie jest z tego świata. Gdyby królestwo moje było z tego świata, moi słudzy biliby się, abym nie został wydany Żydom, teraz zaś królestwo moje nie jest stąd. (J 18, 37. 36)
Przede wszystkim Chrystus jest Królem i na to właśnie przyszedł na świat. Ludzie mają słuchać Jego głosu, to znaczy być Mu posłuszni. Królowanie Jego nie bierze swego źródła z tego świata. (przeciwnicy Intronizacji słowo "z", czytają "na", imputując błędnie, że Królestwo to nie jest na tym świecie, nie obejmuje tego świata). Piłat zrozumiał to dobrze i zapytał: Skąd Ty jesteś? Królestwo to nie jest z ludzkiego nadania, z ludzkiej siły, ale wyższej, z góry. Teraz (okolicznik pomijany przez przeciwników Intronizacji) także nie jest stąd, gdyż teraz jest wasza (wrogów) godzina i panowanie ciemności (Łk 22, 53), dlatego to sam Pan Jezus kazał Piotrowi schować miecz (zob. J 18, 11), aby słudzy nie bili się o Niego, by wykonała się Ofiara i Zbawienie. Lecz po ich dokonaniu, przed swym Wniebowstąpieniem, Chrystus potwierdził swą wszelką władzę w niebie i na ziemi, którą kolejni uczniowie mają przyjmować i realizować. O źródłach i naturze tego powszechnego Królowania Jezusa Chrystusa Syna Bożego piszę w kolejnym tekście:

Dlaczego Jezus Chrystus jest Królem?

05 stycznia 2017

Po co dokonało się Boże Narodzenie?


Po co Syn Boży stał się Człowiekiem?


Króluj nam Chryste!
- zawsze i wszędzie.

Pozdrawiam wszystkich po długiej przerwie. Przyznam, że tęskniłem bardzo do pisania.
Życząc wielkiej łaski coraz głębszego poznania Boga i zjednoczenia z Nim w Chrystusie Jezusie,
pragnę poruszyć aktualny temat Bożego Narodzenia, a właściwie Wcielenia Boga.

W pierwszym czytaniu z niedzieli Narodzenia Pańskiego w klasycznym kalendarzu (która w tym roku pokryta została przez Nowy Rok) oświadcza nam św. Paweł Apostoł w Liście do Galatów 4, 4-5:
Gdy nadeszła pełnia czasu zesłał Bóg Syna swego, zrodzonego z niewiasty, zrodzonego pod prawem, aby wykupić tych, którzy podlegali prawu, abyśmy mogli otrzymać przybrane synostwo.
Z tego wersetu wyjdziemy na poszukiwanie odpowiedzi na pytanie teologów sprzed wieków:
"Czy Boże Narodzenie to przedwieczny plan Boga, czy tylko odpowiedź na grzech człowieka?" .

W Wyznaniu Wiary mówimy:
On to dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba i za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem.

Wyznajemy zatem podwójny cel przyjścia Syna Bożego: dla ludzi ogólnie i dla ich zbawienia; aby ich wykupić i aby dać przybrane synostwo. Nie są to więc sprawy tożsame, ale odrębne. Już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa zadawano pytanie, czy Bóg przyjąłby ludzką naturę, gdyby ludzie nie zgrzeszyli? Istnieją oczywiście dwie odpowiedzi na to pytanie, które można nazwać najprościej Planem A i Planem B, pierwotną i wtórną wolą Bożą.


Wcielenie Boga - przedwieczny plan czy odpowiedź na grzech?






Pierwsza odpowiedź mówi: Bóg od początku zamierzył, że Syn przyjmie ludzką naturę, łącząc się ze stworzonym przez Niego i dla Niego wszechświatem, aby Go obdarować oraz zjednoczyć ze sobą ludzi, by Syn miał Oblubienicę - Kościół, od wieków dla Niego przeznaczoną.

Druga odpowiedź mówi: Bóg Ojciec posłał na świat Syna tylko po to, aby Ten zbawił ludzi upadłych przez grzech, umierając na krzyżu, a decyzję tę podjął dopiero po grzechu pierworodnym, względnie po jego przewidzeniu w wieczności.

W zachodniej teologii dominuje to drugie przekonanie. Bierze ono początek od św. Augustyna, tak jak kilka innych przekonań w niej panujących, a wynikających z jego "grzechocentryzmu". U Augustyna bowiem grzech pierworodny (samo to pojęcie jest jego autorstwa), jawi się jako centralne wydarzenie w dziejach ludzkości, a jego doktrynie inne muszą być podporządkowane. I chociaż wyliczył on wiele motywów, dla których dokonało się Wcielenie Boga (omówię je w odrębnym tekście), to jednak uznał: "Gdyby człowiek nie zgrzeszył, Syn Człowieczy by nie przyszedł".

Ten wniosek kontynuowała augustyńska linia teologiczna w średniowieczu, aż do św. Tomasza z Akwinu, który podtrzymał go w "Sumie Teologicznej". Przeciwnego zdania był bł. Jan Duns Szkot i jego zwolennicy, podobnie jak św. Maksym Wyznawca i całe wschodnie chrześcijaństwo.
Jak jednak kwestia ta wynika z Biblii?


Bóg posłał Syna swego:


Plan A
Plan B
gdy nadeszła pełnia czasu
gdy człowiek zgrzeszył
narodzonego z Niewiasty
narodzonego pod Prawem
aby dać ludziom przybrane synostwo
aby wykupić tych, którzy podlegali Prawu
aby obdarować swoją miłością
aby zadośćuczynić swojej sprawiedliwości
dla dokonania pełni czasów
dla przywrócenia pierwotnego porządku
aby w Nim zamieszkała cała pełnia,
Bóstwo na sposób ciała
w śmiertelnym ciele,
podobnym do ciała grzesznego
aby Syn się ubogacił, królował nad wszystkim
i był pierworodnym między wielu braćmi
aby Syn się ogołocił, przyjął postać sługi
i nauczył posłuszeństwa przez to co wycierpiał
aby Syn przygotował sobie Oblubienicę świętą
aby Syn odkupił niewolników grzechu
aby dać nam szczęście wieczne w niebie
aby nas uratować od piekła
abyśmy byli uczestnikami Boskiej natury
aby oczyścić z grzechu upadłą ludzką naturę
aby ustanowić wszystko w Chrystusie jako Głowie
aby pojednać wszystko z sobą przez Krew Jego krzyża


Jak widać z powyższych stwierdzeń biblijnych dwojaki jest motyw przyjścia Syna Bożego jako Syna Człowieczego. Plan B jest zatem uzupełnieniem Planu A, w wyniku upadku człowieka. Nie ma więc żadnego teologicznego problemu na skutek przyjęcia ortodoksyjnej nauki o przedwiecznym przeznaczeniu Syna Bożego na Głowę ludzkości jako Człowieka. Wszystkie stwierdzenia Pisma Świętego o celu Wcielenia, jakim było zgładzenie grzechu, pokonanie nieprzyjaciela, zbawienie człowieka, złożenie Bogu Ojcu doskonałej ofiary zadośćuczynienia, pozostają nienaruszone.

Inaczej jest w przypadku przyjęcia augustyńskiej doktryny o tym, że zgładzenie grzechu ludzi i jego skutków było zasadniczym motywem Bożego Narodzenia, tak że nie dokonałoby się ono, gdyby nie grzech. Doktryna ta doprowadziła bowiem zachodnią teologię do absurdalnego, moim zdaniem, wniosku że najważniejsze wydarzenie w dziejach świata, jakim jest Wcielenie Boga, było aktem przygodnym, jedynie odpowiedzią na zło, którym był grzech pierwszych ludzi. Wyrazem manowców takiego myślenia są kontrowersyjne słowa zawarte w hymnie Exsultet z Wigilii Paschalnej w rzymskiej liturgii:
O zaiste konieczny był grzech Adama, który został zgładzony śmiercią Chrystusa!
O szczęśliwa wino, któraś zasłużyła mieć takiego i tak potężnego Odkupiciela!
Owe O felix culpa! (O szczęśliwa wino!) frapujące od wieków teologów, snujących refleksje o tym, że dobrze, iż Adam i Ewa zgrzeszyli, gdyż dzięki temu otrzymaliśmy większą łaskę, jest skutkiem wspomnianego grzechocentryzmu augustyńskiego. Usiłuje ono jakoś zmierzyć się z biblijną Prawdą, że Boże Narodzenie jest czymś o wiele większym, niż tylko przyjściem dla zgładzenia grzechu i przywrócenia rajskiej harmonii. Zatem, gdyby ludzie nie zgrzeszyli, to nie zostaliby: złączeni z Bożą naturą, przybrani za synów Bożych, włączeni w Kościół - Oblubienicę Chrystusa itd. Pozostawaliby na poziomie rajskiej szczęśliwości?

Jest jeszcze kilka innych, niezwykle ważnych konsekwencji teologicznych doktryny wyłączności Planu B, również wywiedzionych z poglądów Augustyna z Hippony: pogarda dla ciała, predestynacjonizm, zawężenie przekazu ewangelizacyjnego do kwestii grzechu i zbawienia, "prymat" grzechu pierworodnego nad łaską Bożą. Wszystkie one znalazły rozwinięcie w reformacji. Dochodzą do tego dawne trudności z zaakceptowaniem Niepokalanego Poczęcia Maryi (rozwiązane właśnie przez Jana Dunsa Szkota), a w ostatnich latach, z zaakceptowaniem królowania Chrystusa nad narodami i Jego jedynego Pośrednictwa.

Każda z powyższych kwestii wymaga osobnej analizy w kontekście prawdy o Wcieleniu Boga, tutaj zasygnalizuję jedynie podstawowe problemy:
  • Plan A: Bóg sam z siebie chciał przyjąć ludzką naturę, która sam stworzył jako dobrą. Syn Boży przyjął Ciało, aby się ubogacić, zyskać Oblubienicę złożoną z ludzi połączonych dzięki temu z Nim. To najlepszy dowód, że materia jest dobra, że posiadanie ciała i duszy jest bogactwem i służy złączeniu z naturą Boga, poprzez złączenie obu natur w Jezusie Chrystusie.
  • Tylko Plan B: przyjęcie "grzesznego ciała" przez Syna Bożego było tylko uniżeniem, jedynie koniecznością dla zgładzenia grzechu w tym ciele, poprzez jego uśmiercenie na krzyżu. Posiadanie ciała rodzi grzech, cierpienie i służy cierpieniu.
  •  Plan A: odwieczne przeznaczenie wybranych istnieje w Chrystusie. List do Efezjan 1, 4 stwierdza: "w Nim bowiem wybrał nas przed założeniem świata". "Przeznaczenie" (predestynacja) zbawionych istnieje uprzednio w Synu Bożym, od razu przeznaczonym, aby stać się Człowiekiem, Pierworodnym między wielu braćmi, Tym który jest "jedynym predestynowanym", jak wyjaśniał Benedykt XVI.
  • Tylko Plan B: kluczowe słowo "w Nim" sześciokrotnie występujące, niczym refren, w Ef 1, jest ignorowane. Skoro Syn Boży nie był odwiecznie przeznaczony, aby stać się Człowiekiem i udzielić synostwa Bożego tym, którzy Go przyjmą (por. J 1, 12), a wcielił się tylko dla zgładzenia grzechu, to słowa z Ef o przedwiecznym przeznaczeniu odnoszą się do pojedynczych ludzi bezpośrednio. Stąd supralapsarianizm skrajnych augustyników, jakimi byli twórcy reformacji: Luter, Zwingli, Kalwin, Beza, Knox, czyli doktryna, że Bóg jeszcze przed stworzeniem świata i przewidzeniem grzechu, z góry zamierzył, iż jednych stworzy do nieba, a drugich do piekła.
  •  Plan A: grzech pierwszych ludzi był "wypadkiem przy pracy". Pierwotny jest zamiar Boga, aby Syn Boży stał się człowiekiem, pierwszą i właściwą Głową całej ludzkości, która "przez Niego i dla Niego została stworzona. On jest przed wszystkim i wszystko w Nim ma istnienie" (por. Kol 1, 16-17). Adam był tylko obrazem, zastępcą Chrystusa jako Głowy. To Syn Boży i Człowieczy jest "Pierworodny (łac. Primogenitus) wobec każdego stworzenia" (Kol 1, 15).
  • Tylko Plan B: grzech pierwszych ludzi jest "pierworodny" (łac. originalis). Adam był głową ludzkości i przekazał jej swój grzech. Chrystus wszedł w miejsce Adama i to tylko po to, aby ten grzech zgładzić. Słowa o Synu Bożym jako "Pierworodnym" są niezrozumiałe, rodzą herezje, jak arianizm.
  • Plan A: Maryja jest najdoskonalszym obrazem Syna, a jej Niepokalane Poczęcie największym dziełem Bożej miłości, znakiem odwiecznego przeznaczenia ludzi do bycia "Oblubienicą niepokalaną" (zob. Ef 5, 27). Zwycięstwem Pierworodnego nad nieprzyjacielem. Zrozumiałe jest nawet nauczanie św. Maksymiliana o Niepokalanej jako środku odnowienia ludzkości (ten temat chciałbym kiedyś rozwinąć, bowiem mariologia maksymiliańska pozostaje niezrozumiana).
  •  Tylko Plan B: grzech pierworodny zniszczył wszystko, Syn Boży dopiero po nim musiał przyjść, aby naprawić jego skutki. Cała ludzkość to tylko "masa potępieńcza", wedle określenia  św. Augustyna. Teologowie przez setki lat musieli się gimnastykować, aby jakoś uzasadnić Niepokalane Poczęcie w tym kontekście.
  • Plan A: Syn Boży miał przyjść jako Człowiek, aby złączyć ludzi z Bogiem. Poprzez unię hipostatyczną, czyli złączenie w Jego Osobie dwóch natur: Boskiej i ludzkiej, jest jedynym i uniwersalnym Pośrednikiem między Bogiem a człowiekiem. Zatem z natury rzeczy każdy człowiek musi przyjąć Jezusa Chrystusa jeśli chce żyć w zjednoczeniu z Bogiem w doczesności i wieczności. Bez Niego, nawet abstrahując od grzechu, człowiek pozostawałby w najlepszym razie jedynie na poziomie rajskiej szczęśliwości, ale nie byłby przybranym dzieckiem Bożym. Nie ma innej drogi zbawienia z racji samej istoty bytu.
  • Tylko Plan B: tym co oddziela człowieka od Boga jest wyłącznie grzech. Syn Boży stał się Człowiekiem jedynie po to, aby przez Śmierć i Zmartwychwstanie zgładzić grzech (i dokonał tego). Łatwo wyprowadzić mylny wniosek, że "dobry człowiek" może pójść do nieba dzięki swej dobroci. Powszechny zanik poczucia grzechu w Europie sprawia, że ewangelizacja oparta tylko na głoszeniu grzechu i zbawienia od niego nie trafia celu na tym kontynencie.
  • Plan A: Syn Boży jest od wieczności przeznaczony, aby stał się Człowiekiem po to, by królować nad całym wszechświatem. Gdyby nie grzech też "w pełni czasów" przyszedłby na świat, aby stać się Głową i każdy musiałby Go uznać i przyjąć jako takiego. Nie byłaby tylko potrzebna Jego Śmierć i Zmartwychwstanie, dla zgładzenia grzechu i jego skutków. Plan B jest uzupełnieniem Planu A, z powodu grzechu ludzi. Jezus Chrystus jest przeznaczony aby być Królem.
  • Tylko Plan B: "lepszy jest obraz Chrystusa jako sługi". On przyszedł tylko aby nas zbawić, przywrócić rajski porządek, gdzie człowiek jest panem świata. Uznawanie Go Królem w dosłownym sensie "jest niewłaściwe, niepotrzebne", bo "Jego Królestwo nie jest z tego świata".
Tak oto doszliśmy do współczesności. W następnym tekście szerzej omawiam tę ostatnią kwestię, a mianowicie Królowanie Jezusa Chrystusa nad wszechświatem jako odwieczne przeznaczenie Syna Bożego:
Dlaczego Jezus Chrystus jest Królem?

05 czerwca 2016

Zbawienie dzieci zmarłych bez chrztu


Króluj nam Chryste!

W dniu kanonizacji ojca Stanisława Papczyńskiego, nazywanego patronem dzieci poczętych, dobrze jest kontynuować temat nadziei zbawienia dzieci zmarłych bez chrztu. Jest to tym bardziej stosowne, że cud zatwierdzony do wcześniejszej beatyfikacji polegał na wskrzeszeniu dziecka zmarłego w łonie mamy. Jeżeli Bóg potrafi dać nowe życie biologiczne takiemu dziecku, to czemu przez wieki teologowie katoliccy, ze św. Augustynem na czele, odmawiali Wszechmogącemu możności dania mu życia nadprzyrodzonego, nowego narodzenia dla Nieba?

W Nowym Testamencie słowo greckie SOZO oznacza zarówno zbawienie, jak uzdrowienie i uwolnienie. Gdy Pan Jezus (Ie-sous; Istniejący zbawia) uzdrawiał, mówił: twoja wiara cię uzdrowiła/ocaliła/zbawiła (gr. sesoken). Ten, który mocen jest (łac. Qui potens est), jak określiła Maryja w swej Pieśni (Łk 1, 49), uzdrowić dziecko w każdym wieku, mocen jest też je zbawić. Do przyjęcia każdej łaski nadprzyrodzonej potrzebna jest wiara. Tą samą wiarą, którą dzieciątko w łonie jest zdolne przyjąć od Pana Jezusa uzdrowienie, zdolne jest też przyjąć zbawienie.

W Akatyście ku czci Bogurodzicy śpiewamy:
„Elżbietę nawiedzić pobiegła Panna napełniona Bogiem. Dziecię w łonie Elżbiety zaraz rozpoznało Jej pozdrowienie z radością i skokiem”.
Jeżeli Jan jeszcze przed narodzeniem mógł poznać Pana Jezusa i aktywnie przyjąć Jego łaskę, to po nim, w czasach łaski, może uczynić to każde dziecko w jego wieku, skoro najmniejszy w Królestwie Bożym większy jest od niego.


Ikona Nawiedzenia św. Elżbiety, pracownia Sklepu Sakralnego


W święto Nawiedzenia św. Elżbiety przez Maryję, w kościołach na całym świecie czytane są słowa Dobrej Nowiny o tym, jak Jan Chrzciciel już jako dzieciątko w łonie mamy przyjął łaskę Bożą, został napełniony Duchem Świętym i podskoczył z radością, spotykając swego Zbawiciela, również w łonie Jego Mamy (zob. Łk 1, 41-45). Dlatego Kościół katolicki obchodzi uroczystość Narodzenia św. Jana Chrzciciela, gdyż był on już wówczas uświęcony przez Boga; a zatem bez chrztu, obrzezania, ofiarowania i jakichkolwiek innych obrzędów. Także święto Narodzenia Maryi, również w czasach, gdy nie wierzono w Jej Niepokalane Poczęcie, obchodzone było z tej racji, iż została ona uświęcona już przed narodzeniem (uzasadnienie tego przedstawił m. in. św. Tomasz z Akwinu). Tymczasem przez wieki w tych samych kościołach głoszono ludziom złą nowinę, że ich dzieci poronione, czy zmarłe bez chrztu jako niemowlęta, poszły do piekła, a w „najlepszym” razie do jakiejś „otchłani”, gdyż Bóg ich uświęcić bez chrztu absolutnie nie jest w stanie. Skąd wzięła się ta sprzeczność w teologii i dlaczego uważana jest za „tradycyjne”, czy wręcz „nieomylne” nauczanie?


Chrystus Pan nauczał w Ewangelii, że Kto nie przyjmie królestwa Bożego jak dziecko, ten nie wejdzie do niego. (Mk 10, 15; Łk 18, 17). Tymczasem od tysiąca sześciuset lat religijni intelektualiści usiłują przekonać chrześcijan, iż jest dokładnie na odwrót: że to małe dzieci nie są w stanie przyjąć Królestwa Bożego, gdyż „nie używają rozumu”, a zbawczą wiarę zdobywa się wyłącznie wysiłkiem intelektu.

Naucza się w związku z tym, że jedynym sposobem otrzymania zbawienia przez dziecko jest chrzest sakramentalny, w przeciwieństwie do tych, którzy „doszli do wieku używania rozumu”, dzięki czemu mogą przyjąć zbawienie przez wiarę, np. „chrztem pragnienia”. Pogląd ten rozpowszechnił się od św. Augustyna z Hippony, który kategorycznie stwierdził: „Wierz mocno i wcale nie wątpij w to, że niemowlęta, które bez sakramentu chrztu zeszły z tego świata, będą cierpieć katusze”. Skutkiem takiego podejścia, przez wiele wieków, rodzice dzieci zmarłych bez chrztu byli pozostawiani w beznadziejnej rozpaczy, że ich potomstwo z pewnością nigdy nie ujrzy Boga.

Tym samym, wszystkim przedstawiano obraz Boga, który wyłącza całą grupę ludzi z możliwości zbawienia, na zasadzie: „Umarłeś dzień przed planowanym chrztem? No to masz pecha, sorry, ale nic dla ciebie już zrobić nie mogę”. Inni (także katolicy) łączyli to z doktryną predestynacji: „Skoro dziecko umarło bez chrztu, to widocznie Bóg nie przeznaczył go do zbawienia”.

Czy mamy zatem wierzyć w to, że Hitler i Stalin mogą być w niebie, bo przecież przed samą śmiercią, niczym Dobry Łotr, mogli żałować za grzechy i pojednać się z Chrystusem, zresztą obaj byli ochrzczeni; natomiast setki tysięcy dzieci zabitych i zmarłych bez chrztu z ich winy, żadnej szansy na niebo nie miały?

Czy mamy wierzyć, że Bernard Natanson, autor propagandy aborcji, współwinny jej legalizacji, który sam uśmiercił siedemdziesiąt tysięcy dzieci w łonach matek, a potem został działaczem pro-life, nawrócił się na katolicyzm i przyjął chrzest, teraz jest zapewne w niebie; ale siedemdziesiąt tysięcy jego ofiar pozostaje w piekle, lub tzw. „otchłani”, bo nie zostały ochrzczone?


Matka Nienarodzonych, Lee Tidwell


W jakiego Boga wierzymy?

Od wieków wrażliwsi teologowie próbowali wybrnąć z tego ślepego zaułka intelektualistycznej teologii. Najpopularniejszą propozycję wyraził w XIII stuleciu św. Tomasz z Akwinu, a mianowicie „szczęśliwość naturalną”, bez żadnych mąk, którą cieszą się dzieci zmarłe bez chrztu, ale i bez grzechów uczynkowych: „Nie są jednak zgoła od Niego [Boga] odłączone. Przecież łączą się z Nim przez korzystanie z udzielonych im dóbr naturalnych. I w ten również sposób mogą cieszyć się Nim naturalnym poznawaniem i miłowaniem” („Suma Teologiczna”, Supl. 101, ad 5). Nawiasem mówiąc, wedle słów św. Augustyna, Doktor Anielski był oszukanym zwodzicielem tak twierdząc, gdyż Doktor Łaski pisał: „Wielce zwodzi i jest oszukany, kto głosi, iż dzieci nieochrzczone nie będą potępione”. (Zastanawiam się, jak przeciwnicy zbawienia takich dzieci, posługujący się chętnie rozmaitymi cytatami, mogą równocześnie powoływać się na autorytet obu doktorów, bez cienia refleksji, że różnili się oni zasadniczo w tej kwestii).

Koronnym argumentem przeciwników są orzeczenia unijnych soborów w Lyonie i we Florencji. Zostały one omówione w tekście: Dzieci zmarłe bez chrztu a orzeczenia soborów. Nie poddając pod dyskusję faktu, że „ci, którzy umierają w grzechu śmiertelnym uczynkowym, lub choćby w grzechu pierworodnym zaraz zstępują do piekła” (Sobór Florencki), poddajemy pod dyskusję kwestię, czy Bóg może uwolnić każdego, także „nieużywającego rozumu” w momencie śmierci od tegoż grzechu udzielając mu swej łaski?

I tu tkwi istota problemu. Zwolennicy intelektualizmu (czyli supremacji intelektu, w sensie: naturalnego umysłu, wąsko rozumianego, nad innymi zdolnościami człowieka) twierdzili, iż dziecko do „osiągnięcia wieku używania rozumu” (około 7 lat) nie jest w stanie dokonać w duszy aktu poznania i przyjęcia Zbawiciela, ani niewyraźnego nawet pragnienia chrztu (votum Baptismi). Tak pisał np. w XVII wieku (czasy jansenizmu) bp Jakub Benignus Bossuet:

„Niemowlęta nie są w stanie zastąpić braku chrztu przez wzbudzenie w sobie aktów wiary, nadziei, miłości, ani też nie mogą w sobie wzbudzić pragnienia przyjęcia tego sakramentu. Wierzymy więc, że jeżeli go w rzeczy samej nie przyjęły, nie stają się w żadnym względzie uczestnikami łaski odkupienia, a przeto w Adamie umierając, z Chrystusem Jezusem żadnej nie mają części”.

Podobnie w XX wieku przekonywał Pius XII w przemowie na kongresie Stowarzyszenia Włoskich Katolickich Położnych w 1954 roku (nb. przemówienia papieskie nie są dogmatami wiary) :

„Co dotychczas powiedzieliśmy, dotyczy troski i opieki nad życiem naturalnym, ale w większym o wiele stopniu odnosi się do życia nadprzyrodzonego, które otrzymuje nowo narodzony przez chrzest. W obecnej ekonomii Bożej nie ma innego środka, aby udzielić wspomnianego życia dziecku nie posiadającemu jeszcze użycia rozumu. Jednakże, tym niemniej stan łaski w chwili śmierci jest absolutnie konieczny do zbawienia. Bez niego, niemożliwym jest osiągniecie nadprzyrodzonego szczęścia, wizji uszczęśliwiającej Boga. Dla człowieka dorosłego do otrzymania łaski uświęcającej wystarczający jest akt miłości i uzupełnia on brak chrztu; ta droga nie jest możliwa dla dziecka nienarodzonego lub dla nowo narodzonego”.

Zadajmy sobie pytanie: Dlaczego nie jest możliwa? Gdzie to jest w Biblii napisane? Czy dusza ludzka, stworzona przez Boga już w momencie poczęcia, nie jest zdolna do aktu miłości, aż do ukończenia przez dziecko siódmego roku życia? Czy do przyjęcia stanu łaski potrzebne są intelektualne umiejętności mózgu wymagane, aby pójść do szkoły? To nie jest twierdzenie ani biblijne ani teologiczne. Jest to teza filozoficzna, wynikająca z przyjęcia określonej antropologii. Mówiąc po ludzku, po prostu czyjeś widzi-mi-się, które z mocą autorytetu rozpowszechniono na Zachodzie.

O tym, jak trudno wyzwolić się z tego filozoficznego schematu, świadczy dokument opublikowany przez Radę Naukową Konferencji Episkopatu Polski w 2002 roku. Badając możliwości rozwiązania problemu zbawienia dzieci bez chrztu napisała ona m. in.:

„8. Pragnienie Chrztu (votum Baptismi) inaczej musi być rozumiane w odniesieniu do dorosłych (mogących działać w sposób wolny), którzy nie mogą przyjąć sakramentu Chrztu, a inaczej w stosunku do niemowląt, niezdolnych do wykonania aktów wolnych. Obydwie formy prowadzą do osiągnięcia celu, jakim jest zbawienie, chociaż sposób jego osiągnięcia różni się od formy sakramentalnej. Jak należałoby rozumieć votum Ecclesiae, od którego zawisłoby zbawienie nie ochrzczonego dziecka? Problem jest teologicznie trudny, gdy mamy na uwadze naturalny związek każdego człowieka z grzechem pierworodnym. Wypracowana w wiekach średnich teologiczna opinia o limbus puerorum była poważnie rozważana przez Magisterium Kościoła, ale nigdy nie stała się przedmiotem jego oficjalnego orzeczenia”.

Jak streścił tygodnik „Niedziela” (Agnieszka Małecka, „Czy dzieci zmarłe bez chrztu będą zbawione?”):
„Rozwiązaniem tego zagadnienia, proponowanym przez Radę Naukową Episkopatu, jest natomiast odwołanie się do idei votum Ecclesiae. Sam sakrament udzielany jest na łonie Kościoła i za Jego pośrednictwem. Tym samym udział w odkupieńczej łasce Chrystusa dokonuje się dzięki zbawczej woli Kościoła. Ta wola zaś nie może wykluczyć, jak stwierdza dokument, nikogo, także i niemowląt, nawet w stanie embrionalnym. Kościół, zatem, swoim votum Ecclesiae - pragnieniem chrztu - wstawia się i ogarnia wszystkich, w tym dzieci zmarłe pozbawione chrztu. " W takim kontekście historiozbawczym należy uznać, że dzieci umierające bez chrztu zostają uwolnione od grzechu pierworodnego za pośrednictwem pragnienia chrztu, zawartego w akcie wiary Kościoła, wyrażonego w jego modlitwie wstawienniczej o zbawienie wszystkich" - stwierdza dokument.

Jeden z teologów, o. prof. Jacek Salij, zgłosił votum separatum (zdanie odrębne) do powyższej opinii i zajął nieco inne stanowisko w tej kwestii. O. Salij wychodzi od prawdy o Bożej miłości i sprawiedliwości, która obejmuje wszystkich ludzi. Jak stwierdza tak samo powszechną jest ofiara odkupieńcza Chrystusa. Toteż nie negując wielkiej wagi daru chrztu św., należy mieć ufność w to, że " Bóg znajdzie sposób na zbawienie dzieci zmarłych bez chrztu..." ( pkt 3). Jednocześnie Autor podkreśla, że mówić o tym należy w "języku zawierzenia i nadziei". Jego zdaniem tradycyjne formuły wyrażające przekonanie, że dzieci zmarłe w grzechu pierworodnym nie dostąpią zbawienia zawierają tezę, iż nie wiemy na pewno, czy zostały one z niego uwolnione. "Niewątpliwie jednak nie zawierają tezy, jakoby sam nawet Bóg nie mógł ich od grzechu pierworodnego uwolnić" - pisze o. Salij”.

Rada Naukowa Episkopatu podtrzymała zatem wówczas zachodnią tradycję odmawiania niemowlętom „zdolności do wykonywania aktów wolnych”. W tej sytuacji jako jedyną możliwość widzi wolę Kościoła, aby wszyscy osiągnęli zbawienie. „Decyzja Kościoła” (votum Ecclesiae) nie może jednak zastąpić osobistej decyzji każdego człowieka o przyjęciu Bożej miłości. Działanie Kościoła, jak sama Rada stwierdziła, ma charakter wstawiennictwa, ofiary, dania możliwości przyjęcia łaski, np. udzielając sakramentów. Nie sprawi jednak, że przyjęcie ich będzie skuteczne, bez koniecznej dyspozycji osoby. Skoro sam Pan Bóg nie gwałci ludzkiej wolności, aby doprowadzić wszystkich i kogokolwiek do zbawienia, to tym bardziej nie ma takiej władzy, ani możności Kościół. Chyba, że przyjmie się doktrynę predestynacji, wraz z zasadą „tylko łaska”, której nie można się oprzeć. Ale wówczas wszystkie te rozważania są bezprzedmiotowe: Bóg i tak zbawi tylko tych, których sam na to przeznaczył.

Równocześnie jednak Rada przyznała, że:
„nie widać rozumnych podstaw dla wyłączenia dzieci nieochrzczonych z powszechnej zbawczej woli Boga, która obejmuje niechrześcijan dorosłych, o których mówi Sobór Watykański II w LG n. 16. Skoro zbawcza łaska Chrystusa obejmuje wszystkich, którzy "bez własnej winy nie znając Ewangelii Chrystusowej i Kościoła Chrystusowego, [...] mogą osiągnąć wieczne zbawienie i Opatrzność Boża nie odmawia koniecznej do zbawienia pomocy takim, którzy bez własnej winy w ogóle nie doszli jeszcze do wyraźnego poznania Boga, a usiłują, nie bez łaski Bożej, wieść uczciwe życie" (tamże), to tym bardziej weryfikuje się to w odniesieniu do niewinnego dziecka”.


Wreszcie wielki papież Benedykt XVI, łączący wiedzę, mądrość, odwagę i serdeczną wiarę, polecił Międzynarodowej Komisji Teologicznej, aby zbadała możliwości dobrego rozwiązania tej kwestii. Opublikowała ona w 2007 roku dokument "Nadzieja zbawienia dla dzieci, które umierają bez chrztu", który jest oczywiście roboczym materiałem do dalszych poszukiwań. Uważam je za niezbędne. Kluczowym puntem tego dokumentu jest moim zdaniem ten, który mówi o możliwości podjęcia zbawczej decyzji o przyjęciu Chrystusa przez samo dziecko, bez względu na jego wiek, a zatem o możliwości wyrzucenia na śmietnik historii panującej iure caduco na Zachodzie, od ponad półtora tysiąclecia, doktryny o „wieku używania rozumu”, jako rzekomo niezbędnego do aktu woli przyjęcia zbawienia:

94. Chrzest dla zbawienia może być otrzymany in re albo in voto. Tradycyjnie uważa się, że pośrednie opowiedzenie się za Chrystusem w przypadku dorosłego nieochrzczonego, stanowi votum, pragnienie chrztu, i ma charakter zbawczy. Według tradycyjnej interpretacji z tej możliwości nie mogą korzystać dzieci, które nie osiągnęły wieku odpowiedniego do dokonania wolnego wyboru. Domniemana niemożliwość chrztu in voto w przypadku dzieci jest kluczowym elementem całej kwestii. W ostatnich czasach zaznaczyły się liczne dążenia zmierzające do oceny możliwości votum u dziecka nieochrzczonego, którym mogłoby być albo votum wyrażone w imieniu dziecka przez jego rodziców lub przez Kościół, albo nawet votum wyrażone w jakiś sposób przez samo dziecko. Kościół nigdy nie wykluczył takiej możliwości i nie powiodły się różne usiłowania, by doprowadzić Sobór Watykański II do wypowiedzenia się przeciw tej hipotezie. Wynikało to zarówno z powszechnej świadomości, że badania tego zagadnienia nie doprowadziły jeszcze do ostatecznych wniosków, jak i z rozpowszechnionego pragnienia powierzenia tych dzieci miłosierdziu Bożemu.

Skoro Kościół uważa tę sprawę za otwartą i wymagającą dalszych badań, z całą pewnością należy je prowadzić, co jest przedmiotem niniejszego artykułu.


Niemowlę, jak nazwa wskazuje, to człowiek, który nie mówi. Od poczęcia jednak posiada nieśmiertelną duchową duszę stworzoną przez Boga, obdarzoną władzami duszy: rozumem, wolą i pamięcią, a także uczuciami. Nie może ich jednak swobodnie wyrażać, z powodu przeszkody (łac. obex), którą stawia nieukształtowane jeszcze w pełni ciało (mózg, nerwy obwodowe, język, struny głosowe, kończyny itd). Gdyby posiadanie rozumnej duszy było uzależnione od pracy mózgu, to dzieci poczęte, w pierwszym trymestrze nie byłyby istotami rozumnymi, a zatem nie podlegałyby prawnej ochronie jako ludzie, jak tego domaga się Kościół katolicki.

Zatem nie można na przykład walczyć o „ochronę życia od poczęcia”, a równocześnie w teologii odmawiać dziecku posiadania wolnej woli i rozumu (a więc tego, co w powszechnie uznawanej antropologii decyduje o człowieczeństwie), czyli zdolności do aktywnego przyjęcia łaski Bożej w duchu, z racji domniemanego „nieużywania umysłu”. Z wpływu intelektualizmu (przekonania o supremacji naturalnego intelektu, a nawet utożsamienia go z duchem), który od wieków przenika do antropologii i teologii, niszcząc chrześcijaństwo od wewnątrz, wzięła się doktryna o ważności chrztu tylko po „świadomym wyznaniu wiary” (wśród współczesnych protestantów) i zarazem doktryna, iż sakramentalny chrzest jest jedynym środkiem zbawienia dla niemowlęcia (wśród tradycyjnych katolików)1.

Według tej drugiej doktryny, dzieci zmarłe bez chrztu z pewnością umierają w grzechu pierworodnym, gdyż nie mogą mieć wiary, chrztu pragnienia, czy chrztu krwi, bowiem nie mają woli i rozumu. Ale bądźmy konsekwentni, jeżeli ich dusza nie jest zdolna do niczego, pozostając całkowicie bierna to i nie jest w stanie przyjąć chrztu sakramentalnego, to znaczy jego skutków.

Stąd też przez stulecia toczono dyskusję, czy niemowlę przez chrzest ma tylko gładzony grzech pierworodny (skoro zaciąga go bez woli i świadomości, to i bez nich może być on zgładzony) ale bez łaski i cnót, czy też łaska jest wlana, ale nie aktywna, czy też łaska i cnoty są aktywne. Ci którzy chrzczą niemowlęta, chociaż uważają je za całkowicie bierne – de facto uznają reformacyjną zasadę „tylko łaska”, czyli łaska skuteczna bez jakiegokolwiek współdziałania ze strony człowieka. Baptystyczni protestanci z kolei, którzy odmawiają chrzczenia niemowląt z tej racji, że one świadomie nie wyrażają wiary, tę zasadę „tylko łaska” tym samym negują. Źródłem tej kontrowersji było powierzchowne patrzenie na niemowlę, jako na istotę całkowicie nieaktywną duchowo i umysłowo.

Papież Innocenty III w 1201 roku pisał:
„Twierdzą bowiem, że nieużytecznie udzielony jest chrzest małym dzieciom. […] Odpowiadamy, że chrzest wszedł na miejsce obrzezania […]. Stąd, jak dusza obrzezanego nie ginęła ze swego narodu (por. Rdz 17, 14), tak ten, kto się narodzi z Ducha Świętego, otrzyma wejście do królestwa niebieskiego (por. J 3, 5) […]. Daleko bowiem niech będzie to, aby ginęły wszystkie małe dzieci, których wielka liczba umiera codziennie, a także miłosierny i dla nich Bóg, który chce, żeby żadne nie zginęło, zatroszczył się o jakiś środek do zbawienia. […] To, co wprowadzają przeciwnicy, że wiara albo miłość i inne cnoty nie zostają wlane małym dzieciom, jako że się nie zgadzają, bezwarunkowo nie znajduje zgody u większości [...]; inni twierdzą, że przez moc chrztu małym dzieciom zostaje wprawdzie odpuszczona wina, lecz nie jest udzielana łaska; niektórzy zaś mówią, że i grzech zostaje odpuszczony, i cnoty wlane, mają je co do właściwości, nie co do użycia, aż dojdą do wieku dorosłego” (List Maiores Ecclesiae Causas do Ymbertusa, biskupa Arles).

Św. Tomasz z Akwinu kilkadziesiąt lat później wyjaśniał:
„Przyczyna tego błędu tkwiła w tym, że nie umieli odróżnić sprawności od czynności. A widząc, że niemowlęta są niezdolne do dokonywania czynności cnót, sądzili że po chrzcie nie mają one zgoła cnót [wiary, nadziei i miłości]. Atoli ta niemożność ich dokonywania nie wynika z nieposiadania cnót, ale z przeszkody ze strony ciała. Podobnie jest ze śpiącymi: chociaż posiadają sprawności cnót, to jednak sen przeszkadza im w spełnianiu ich czynności” („Suma Teologiczna” 3, 69, 6).

To samo odnosi się do osób głęboko upośledzonych umysłowo, sparaliżowanych, zamrożonych i w śpiączce. Nie wolno zaprzeczyć temu, że w głębi duszy prowadzą życie wewnętrzne. Oblubienica z Pieśni nad Pieśniami wyznaje: Ja śpię, lecz serce me czuwa (Pnp 5, 2).

Skoro zaś Akwinata powiedział A, należy konsekwentnie powiedzieć B. Warto tu przypomnieć, iż kwestia dzieci nieochrzczonych jest ostatnią w ostatniej części „Sumy Teologicznej” („Suplement”), a zatem zredagowanej już po odejściu do wieczności św. Tomasza. Jest to więc temat, którego nie dokończył. Trzeba jego przemyślenia kontynuować:

Skoro niemowlęta posiadają cnoty nadprzyrodzone zaraz po chrzcie, choć trudno nam dostrzec, aby je spełniały, to tak samo mogą posiadać cnoty wystarczające do podjęcia współpracy z łaską przed chrztem. Cytowany wyżej bp. Bossuet twierdził, iż „niemowlęta nie są w stanie zastąpić braku chrztu przez wzbudzenie w sobie aktów wiary, nadziei, miłości”. A czy dorośli bez stanu łaski, sami z siebie, są w stanie wzbudzić w sobie te Boskie cnoty? Dusza dorosłego, tak samo, jak i dzieciątka, nim otrzyma łaskę uświęcającą, nie posiada jej. To Pan Bóg pierwszy udziela łaski, uzdalniając też człowieka do jej przyjęcia w duchu. Nie widzę biblijnych i doktrynalnych podstaw do rozróżniania tych dwu kategorii osób odnośnie tego dogmatu wiary.

Jeżeli uznajemy, że dziecko w każdym wieku, choćby zaraz po urodzeniu (przed nie może przyjąć chrztu z przyczyn fizycznych, gdyż nie ma takiej możliwości technicznej, a nie z duchowych), w swej duszy jest zdolne do „przyjęcia chrztu”, czyli stanu łaski uświęcającej, zdolne do kontaktu z Bogiem, to jest ono zatem przed chrztem zdolne do otrzymania łaski uprzedzającej, usprawniającej do przyjęcia łaski uświęcającej wlanej przez Zbawiciela także w inny sposób.

Jeśli dziecko nie może być inaczej zbawione, jak tylko przez chrzest, bo „nie używa rozumu”, to znaczy, że i przez chrzest nie może być zbawione, bo nie jest w stanie go „przyjąć”. Chrystus Pan mówi, że trzeba uwierzyć i przyjąć chrzest, dać się ochrzcić, aby osiągnąć zbawienie (zob. Mk 16, 16). Zakładamy więc, chrzcząc je, że dusza dziecka jest do tego zdolna, inaczej przyznawalibyśmy rację baptystycznej doktrynie neoprotestanckiej, która odmawia takim dzieciom zdolności przyjęcia chrztu.


Biblia sprzeciwia się intelektualistycznej doktrynie o niezdolności niemowląt do aktywnej relacji z Bogiem, wielbiąc Go słowami: Sprawiłeś, że usta dzieci i niemowląt (ssących) oddają Ci chwałę, na przekór Twym przeciwnikom (Ps 8, 3). Pobożność „ludowa”, lekceważona przez religijnych intelektualistów, tę prawdę podtrzymuje, na przykład wierząc, że niemowlę rozmawia w duchu z Aniołem Stróżem. We wschodnich kościołach udziela się noworodkom po chrzcie, jednorazowo Komunii św. (pod postacią kropli wina), również na Zachodzie tę praktykę stosowano wobec dzieci królów. Kilka zapisów mówi, iż niemowlęta te zaraz potem wypowiadały w nadzwyczajny sposób słowa modlitwy, jakby na potwierdzenie Pisma Świętego. Taki fakt zawiera np. żywot św. Mikołaja biskupa, o którym napisano też, że „już jako niemowlę, w środy i piątki nie chciał ssać piersi matki, żeby pościć”.

Pan Bóg powiedział prorokowi Jeremiaszowi: zanim ukształtowałem cię w łonie matki, znałem cię, nim przyszedłeś na świat, poświęciłem cię (Jr 1, 5). Intelektualiści tworzący przypisy w Biblii Tysiąclecia skomentowali to: „chodzi o wybór na proroka”. Nie, o wybór na proroka chodzi w następnej części zdania: prorokiem dla narodów ustanowiłem cię. Pan uświęcił Jeremiasza jeszcze przed narodzeniem, bo mógł i chciał. Gdy Duch Święty napełnił Elżbietę przy spotkaniu z Maryją, rzekła: poruszyło się z radości dzieciątko w moim łonie (Łk 1, 44). Jan Chrzciciel również przed narodzeniem został napełniony łaską i zareagował na to (przyjął ją z radością). Poruszenie się św. Jana dowodzi też, że nawet dziecię przed narodzeniem nie jest wobec łaski bierne, lecz współpracuje z nią.

Współczesna psychologia prenatalna, a jeszcze bardziej doświadczenie modlitwy o uzdrowienie wewnętrzne, ukazują niezbicie aktywność duszy człowieka od poczęcia. Ludzie zachowują nie tylko wpływ doznań cielesnych, zwany pamięcią prenatalną. Nie ma wątpliwości co do tego, iż w pamięci duszy pozostaje moment poczęcia, przeżycia z okresu łonowego, narodzin, pierwszych lat życia. Jest pewne, że fakty z tego okresu mają znaczenie dla rozwoju psychicznego i duchowego człowieka i że posiada on już wówczas uczucia i łączność z rzeczywistością duchową, a nawet podejmuje jakieś wewnętrzne akty poznawcze i wolitywne. Na modlitwie niektórzy odkrywają, przypominają sobie także swoją relację z Bogiem w tamtym czasie, w tym również moment poczęcia i chrztu.

Pamięć jest jedną z trzech wyższych władz duszy według wcześniejszej teologii średniowiecznej (np. Piotra Lombarda). Św. Augustyn również wymieniał ją obok rozumu i woli, aczkolwiek rozumiał je integralnie. Od czasów św. Tomasza z Akwinu zwykle traktowało się ją jako część rozumu, stąd była słabiej zbadana, aż do współczesnych czasów. Zachowanie w pamięci duszy faktów z momentu poczęcia i pierwszych tygodni istnienia, a więc przed ukształtowaniem systemu nerwowego świadczy o pierwotności duszy względem mózgu. W tym świetle i teoria „śmieci mózgowej” jest nie do zaakceptowania.


W katolickich obrzędach chrztu dzieci, zarówno w klasycznym obrządku rzymskim, jak i bizantyjskim (greckim), rodzice proszą o chrzest, wyrzekają się złego i wyznają wiarę w imieniu dziecka. Jako jego prawni pełnomocnicy, „udzielają mu swych nóg, by przyjść do kościoła i ust by to wypowiedzieć” (jak pisał przecież i św. Augustyn), z powodu wspomnianej przeszkody ciała. Ksiądz pyta się dziecka: „czy wierzysz?”, „czy chcesz być ochrzczony?” Rodzice i chrzestni odpowiadają za dziecko: „wierzę”, „chcę”. W obrządku wschodnim ksiądz pyta je: „czy jednoczysz się z Chrystusem?”, rodzice odpowiadają za dziecko: „jednoczę się”.

Nota bene współczesna nauka dowodzi, że dzieci odczuwają, co się do nich mówi, nie tylko w niemowlęctwie, ale nawet w łonie mamy, dlatego należy do nich z dobrocią przemawiać i błogosławić. Zatem zadawanie tych pytań dziecku nie jest tylko czczym rytuałem, jak uznali intelektualiści - „reformatorzy” w latach sześćdziesiątych XX wieku. W nowym obrzędzie chrztu dzieci z 1969 roku, rodzice proszą o chrzest dla swojego dziecka, tylko oni wyrzekają się złego i wyznają również tylko swoją wiarę. Jest to wyrazem wspomnianej doktryny o całkowitej bierności dziecka. Chrzest jest więc mu formalnie całkowicie narzucony, nie zmienia to jednak istoty rzeczy, że dziecko w swej duchowej duszy łaskę samo przyjmuje.

Skoro niemowlę jest w stanie rozpoznać swoją ziemską mamę i mieć z nią relację od pierwszej chwili po urodzeniu, a nawet rozwijać więzi psychiczne jeszcze w jej łonie, to tym bardziej jest w stanie rozpoznać w duchu swego Stwórcę. Dziwne jest tylko pewne emocjonalne zacietrzewienie i zaciętość ludzi, którzy są, paradoksalnie, sami przekonani do intelektualistycznego punktu widzenia, aby tym dzieciom uparcie odmawiać jakiejkolwiek szansy na ujrzenie Pana Boga, który wciąż woła: Pozwólcie dzieciom przychodzić do Mnie, nie przeszkadzajcie im; do takich bowiem należy Królestwo Boże.